Quản lý hải quan tự động tại cảng biển

Những hạn chế trong quản lý hàng hóa từ khi đưa vào, lưu giữ, cho đến khi ra khỏi khu vực giám sát hải quan tại các cảng, kho, bãi ở TP Hải Phòng, đã được xử lý triệt để sau khi Tổng cục Hải quan triển khai chính thức hệ thống quản lý hải quan tự động tại cảng biển.

Cảng Hải Phòng dài gần 30 km với 67 doanh nghiệp (DN) kinh doanh cảng, kho, bãi. Phần lớn các khu vực cảng được quy hoạch nhỏ lẻ, mỗi cảng có cơ sở hạ tầng, công nghệ, quy trình quản lý, khai thác hàng hóa vào, ra khác nhau. Việc thực hiện Luật Hải quan của DN cảng và công tác quản lý của cơ quan hải quan vì thế cũng gặp nhiều khó khăn.

Quy trình giám sát hải quan hiện hành mới chỉ quy định việc thực hiện trong nội bộ cơ quan hải quan; chưa quy định quy trình thực hiện tại DN cảng dẫn đến cơ quan hải quan chưa quản lý được toàn bộ diễn biến của hàng hóa từ khi đưa vào, lưu giữ, cho đến khi ra khỏi khu vực giám sát. Thậm chí, nhiều loại hàng hóa không làm thủ tục hải quan do bị đóng chung công-ten-nơ với hàng hóa khác đã hoàn tất thủ tục. Ðáng chú ý, cơ sở hạ tầng ứng dụng công nghệ thông tin tại các DN kinh doanh cảng, kho, bãi đều không đáp ứng yêu cầu quản lý hàng hóa, có 43 DN không có hệ thống trao đổi dữ liệu phục vụ công tác quản lý với cơ quan hải quan, cho nên người khai phải đi lại nhiều lần giữa cơ quan hải quan và DN để làm thủ tục lấy hàng. Công chức hải quan phải đối chiếu sổ theo dõi, quản lý hàng hóa của DN để xác định vị trí lưu giữ hàng hóa, gây khó khăn khi theo dõi, giám sát hàng…

Thực trạng này đòi hỏi cần ban hành quy trình nghiệp vụ xuyên suốt, thống nhất áp dụng cho cả cơ quan hải quan và DN cảng; xây dựng hệ thống trao đổi dữ liệu phục vụ công tác quản lý giữa hai bên để quản lý chính xác toàn bộ diễn biến của hàng hóa tại khu vực cảng, kho, bãi; giải quyết thủ tục nhanh chóng, giảm thời gian thông quan, giao nhận hàng hóa cho DN. Ðể giải quyết bài toán này, Tổng cục Hải quan mới đây đã triển khai tại cảng Hải Phòng hệ thống quản lý hải quan tự động tại cảng biển, hợp nhất thực hiện các quy trình riêng lẻ theo chế độ “một cửa”.

Cục trưởng Hải quan TP Hải Phòng Nguyễn Tiến Lộc cho biết: Ưu điểm của hệ thống là cơ quan hải quan và DN cảng làm việc chung tại một địa điểm để giải quyết thủ tục lấy hàng cho DN, tạo điều kiện thuận lợi cho DN cảng cung cấp thông tin và phối hợp với cơ quan hải quan theo dõi, kiểm tra hàng hóa ra, vào, lưu giữ, giúp người khai hải quan không phải mất nhiều thời gian di chuyển qua lại. Hệ thống trao đổi dữ liệu phục vụ công tác quản lý giúp nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro để tập trung lực lượng giám sát, kiểm soát đối với những lô hàng, DN trọng điểm có khả năng rủi ro, vi phạm pháp luật cao; tránh việc kiểm tra, kiểm soát tràn lan. Các bước trong quy trình giải quyết thủ tục hải quan được thực hiện, ghi nhận trên hệ thống, bảo đảm sự minh bạch, công khai, tránh giải quyết việc tùy tiện, trái quy định.

Theo kết quả khảo sát, việc hệ thống loại bỏ triệt để cách làm thủ công, sử dụng văn bản giấy trong một số công đoạn nghiệp vụ, giúp giảm khoảng hai phút/tờ khai; trung bình mỗi ngày có 7.592 tờ khai hải quan qua cảng Hải Phòng, cho nên tổng thời gian giải quyết đưa hàng hóa qua khu vực giám sát trong một ngày giảm hơn 15 nghìn phút (tương đương 253 giờ công).

Hệ thống giúp DN cảng thực hiện chế độ quản lý, thống kê, lưu giữ chứng từ bảo đảm nhanh chóng, chính xác,khoa học và minh bạch. Mọi thông tin được cung cấp đầy đủ, kịp thời thông tin trên hệ thống về tình trạng cấp phép thông quan đối với từng lô hàng để thực hiện thủ tục giao, nhận hàng, giảm rủi ro khi thực hiện bằng chứng từ giấy, bảo đảm minh bạch, công khai. Các bước trong quy trình nghiệp vụ được cập nhật, ghi nhận trên hệ thống, tránh việc giải quyết tùy tiện, trái quy định. Hệ thống còn giúp theo dõi chính xác tình trạng cấp phép thông quan của từng lô hàng, giúp giải quyết thủ tục nhanh chóng, chính xác, tăng khả năng tiếp nhận, khai thác hàng hóa, nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh và năng lực cạnh tranh. Việc loại bỏ một số công đoạn ghi chép sổ giấy còn tiết kiệm được nhân công, hạn chế được sai sót do lỗi ghi chép thủ công, bảo đảm độ chính xác cao trong việc theo dõi, báo cáo hàng hóa vào, ra và lưu giữ. Lợi ích đối với hãng tàu là do thời gian giải quyết thủ tục nhanh, cho nên rút ngắn thời gian quay vòng sử dụng vỏ công-ten-nơ. Việc thống kê hàng tồn đọng tại cảng tự động trên Hệ nhanh chóng, kịp thời đã hỗ trợ hãng tàu, đại lý hãng tàu tăng khả năng khai thác, nâng cao hiệu quả kinh doanh vận tải quốc tế.

Đối với DN xuất, nhập khẩu, đã giảm được nhiều thủ tục hành chính do không phải xuất trình chứng từ giấy để cơ quan hải quan kiểm tra, xác nhận hàng đủ điều kiện qua khu vực giám sát, rút ngắn thời gian làm thủ tục giao nhận hàng từ năm đến bảy lần so với trước đây do không phải đi lại nhiều lần. Ðể làm thủ tục lấy hàng, nay chỉ mất từ một đến hai phút với một lô hàng thông thường (trước đây từ 7 đến 10 phút, riêng thời gian di chuyển giữa các bộ phận mất từ 10 đến 15 phút); thời gian trung bình cho một lượt xe chở hàng qua khu vực cảng chỉ còn 10 đến 12 phút (trước đây là 25 đến 30 phút). Do không phải xuất trình chứng từ giấy đã giúp các DN giảm chi phí in ấn, văn phòng phẩm. Hệ thống trao đổi và xử lý dữ liệu cả ngày còn giúp DN hoàn toàn chủ động kế hoạch giao nhận hàng hóa tại cảng mà không phụ thuộc vào thời gian làm việc của cơ quan hải quan.

Thứ trưởng Tài chính Vũ Thị Mai cho biết, hiệu quả hoạt động của hệ thống quản lý hải quan tự động tại cảng biển tại TP Hải Phòng tạo tiền đề quan trọng để triển khai không chỉ đối với các cảng biển, mà còn nhân rộng tại các cảng hàng không trong cả nước. Bảo đảm gắn yêu cầu quản lý chặt chẽ, minh bạch với việc tạo thuận lợi cho hoạt động xuất, nhập khẩu.

Theo Nhân Dân