Đơn giản hóa hồ sơ hải quan

Để đơn giản hoá thủ tục hành chính, dự thảo Luật Hải quan sửa đổi đã quy định về hồ sơ hải quan theo hướng giảm bớt giấy tờ không cần thiết cho cá nhân, tổ chức khi làm thủ tục hải quan, tạo cơ sở pháp lý cho việc thực hiện Cơ chế hải quan một cửa quốc gia.

Điều 19 và Điều 22 Luật Hải quan hiện hành quy định về hồ sơ hải quan, thời hạn công chức hải quan kiểm tra thực tế hàng hoá. Theo đó, 5 loại chứng từ bắt buộc phải có trong hồ sơ khai hải quan gồm: Tờ khai, hóa đơn thương mại, hợp đồng mua bán, giấy phép XK, NK (nếu có) và các chứng từ khác theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, trong thực tế cơ quan Hải quan chỉ cần đầy đủ các chứng từ trên trong một số trường hợp cần thiết. Ngoài ra Luật chưa quy định cụ thể thời hạn công chức hải quan kiểm tra hồ sơ hải quan nên dễ dẫn đến tùy tiện gây khó khăn cho người khai hải quan.

Để giảm bớt giấy tờ phải nộp không cần thiết cho cá nhân, tổ chức khi làm thủ tục hải quan, tại Điều 24 dự thảo Luật đã đưa ra quy định chung thống nhất về hồ sơ hải quan theo hướng chỉ có tờ khai hải quan là chứng từ bắt buộc phải có, quy định trường hợp cụ thể theo yêu cầu của pháp luật có liên quan (Luật Thương mại, Luật Bảo vệ môi trường…). Khi đó hồ sơ hải quan đối với những trường hợp này phải có hóa đơn thương mại, chứng từ vận tải hoặc hợp đồng mua bán hoặc giấy phép hoặc kết quả kiểm tra chuyên ngành.

Theo ban soạn thảo, dự thảo Luật Hải quan sửa đổi cơ bản giữ nguyên quy định về hồ sơ hải quan như Luật hiện hành, bỏ “hợp đồng mua bán hàng hóa” là chứng từ đương nhiên phải nộp trong mọi trường hợp; quy định cụ thể “Văn bản thông báo kết quả kiểm tra hoặc miễn kiểm tra đối với hàng hóa phải kiểm tra chuyên ngành theo quy định của pháp luật” là chứng từ thuộc hồ sơ hải quan, bổ sung quy định “Việc khai báo, kiểm tra hồ sơ hải quan theo cơ chế một cửa quốc gia do Chính phủ quy định” để tạo cơ sở pháp lý thực hiện Cơ chế hải quan một cửa quốc gia.

Tham khảo Công ước Kyoto sửa đổi cho thấy, theo các chuẩn mực 3.11 đến 3.19 Phụ lục tổng quát thì khi làm thủ tục hải quan người khai hải quan phải nộp Tờ khai hải quan và các chứng từ hỗ trợ tờ khai. Tại Chuẩn mực 3.12 Phụ lục tổng quát: Thông tin trên tờ khai được giới hạn ở mức vừa đủ cho cơ quan Hải quan tính và thu thuế, thu thập số liệu thống kê và áp dụng Luật Hải quan.

Chuẩn mực 3.16 Phụ lục tổng quát: Để xác minh tờ khai hàng hoá Hải quan chỉ yêu cầu những chứng từ nào cần thiết cho việc kiểm tra thương vụ và bảo đảm việc thi hành pháp luật hải quan. Chuẩn mực 3.18 Phụ lục Tổng quát: Cơ quan Hải quan phải cho phép nộp các chứng từ đi kèm bằng phương tiện điện tử.

Về thời hạn nộp hồ sơ hải quan, xác định thủ tục hải quan được thực hiện chủ yếu bằng phương thức điện tử, bắt đầu từ việc khai hải quan, tạo cơ sở pháp lý ứng dụng công nghệ thông tin ở mức cao trong quản lý hải quan, tạo thuận lợi hơn nữa cho hoạt động XNK phù hợp với các chuẩn mực và thông lệ hải quan quốc tế. Dự thảo quy định cụ thể thời hạn nộp hồ sơ hải quan để ngăn chăn gian lận thương mại.

Về nguyên tắc, hồ sơ hải quan phải nộp đúng quy định, riêng đối với các chứng từ khác thuộc hồ sơ hải quan: Dự thảo Luật quy định phải nộp các chứng từ khác kèm tờ khai hải quan trong thời gian quy định (7 ngày). Theo đánh giá của ban soạn thảo thực hiện theo quy định này sẽ tạo thuận lợi cho DN, chỉ khi cơ quan Hải quan kiểm tra, yêu cầu DN mới phải nộp chứng từ thuộc hồ sơ hải quan.

Theo Báo Hải Quan – Thu Trang