Phí cầu đường trên thế giới: “Tự động hóa” các trạm thu phí

Nhiều thành phố lớn trên thế giới đã áp dụng hệ thống thu phí điện tử để tránh gây ùn tắc giao thông.

Trả phí qua điện thoại di động

Na Uy là nước tiên phong trên thế giới áp dụng rộng rãi công nghệ ETC. Công nghệ này được áp dụng đầu tiên ở TP. Bergen năm 1986 bên cạnh các trạm thu phí truyền thống.

Nhà khoa học giành giải Nobel Vật lý năm 1959 William Vickrey là người đầu tiên đề xuất áp dụng hệ thống thu phí điện tử (ETC) đối với khu vực đô thị của Washington (Mỹ). Ngày nay, ETC được áp dụng rộng rãi trên nhiều bang của Mỹ, cho dù nhiều tuyến đường ở nước này vẫn còn hệ thống thu phí thủ công.

Mỗi phương tiện được lắp thiết bị phát sóng nhỏ. Hệ thống ETC hoạt động nhờ camera chụp ảnh phương tiện và máy thu tần số radio bắt sóng từ máy phát trong phương tiện để từ đó xác định khoản phí mà phương tiện phải trả. Hệ thống này sẽ gửi thông báo và phạt xe nào chạy qua mà không có tài khoản đang hoạt động.

Một hệ thống thu phí tự động ở Mỹ. Ảnh: Flickr

Hệ thống thu phí tự động giúp duy trì tốc độ của phương tiện và dòng chảy giao thông, đồng thời tiết kiệm thời gian cho lái xe. Hệ thống này có thể xác định phương tiện chạy qua các trạm đã đăng ký hay chưa, tự động thu tiền và gửi tín hiệu cảnh báo các trạm cảnh sát gần đó về các phương tiện chưa đăng ký. Khi đi qua những trạm thu tự động này, lái xe không cần dừng xe hay làm gì khác.

Mỗi trạm thu phí thủ công có thể xử lý 350 phương tiện mỗi giờ đồng hồ, trạm thu phí tự động dùng tiền xu xử lý được 500 phương tiện trong cùng khoảng thời gian, nhưng mỗi hệ thống ETC có thể xử lý 1.200 phương tiện trên tuyến đường chỉ có một làn thu phí tự động, và 1.800 phương tiện trên đường có tất cả các làn xe được giám sát bằng máy thu tự động, trong khi xe cộ vẫn lưu thông bình thường.

Nhiều hãng phát triển phần mềm điện thoại đang tạo ra các chương trình cho phép lái xe trả phí đường qua điện thoại di động. Những hệ thống này thường yêu cầu lái xe nhập số trên biển trước hoặc ngay sau khi điều khiển phương tiện. Ứng dụng này kết nối với tài khoản ngân hàng của họ, từ đó mức phí được tính toán dựa trên hình ảnh nhận diện bằng camera.

Tại Mỹ, cơ quan quản lý phí đường bộ địa phương hoặc đơn vị được ủy quyền chịu trách nhiệm lắp đặt hệ thống ETC, dựa trên địa điểm được thu phí. Việc duy trì và bảo dưỡng có thể được thực hiện bởi cơ quan thu phí hoặc nhà thầu.

Mức phí mà mỗi lái xe phải trả khi đi qua các trạm thu phí ở Mỹ không giống nhau, và thường dao động từ 5 – 10 USD (gần 100.000 – 200.000 đồng). Trạm thu phí trên một số cây cầu ở Mỹ, như cầu Cổng Vàng, chỉ thu phí đường vào từ phía Bắc San Francisco, còn những người đi ra khỏi cầu thì không phải trả phí.

Tiết kiệm chi phí

Số liệu về chi phí cho các cơ sở thu phí điện tử tại 5 bang của Mỹ cho thấy hệ thống ETC tiết kiệm 40.000 USD chi phí vận hành và bảo trì mỗi năm trên mỗi làn đường so với trạm thu phí thủ công.

Chi phí mua sắm và lắp đặt mỗi hệt thống thu phí tự động dao động từ 10.000 – 200.000 USD, với điều kiện hệ thống này hoạt động trên hệ thống quản lý sẵn có và hệ thống quản lý tài khoản cá nhân đồng bộ.

Ngoài ra, ETC còn giúp giảm phát thải khí ô nhiễm ở khu vực thu phí, với việc cắt giảm 40 – 60% phát thải khí hydrocarbon và carbon monoxide, và khoảng 16% ni-tơ.

Ứng dụng nổi bật nhất của hệ thống ETC tại các thành phố thường xuyên bị tắc nghẽn là giúp chính quyền thu phí phương tiện ở khu vực đông đúc. Một số thành phố lớn như: Bergen, Oslo, Trondheim ở Na-uy, Singapore, Rome, London, Stockholm sử dụng hệ thống ETC để thu phí cụ thể trên từng phương tiện, như phí tắc đường hay phí phát thải.

Tháng 1/2008, TP Milan (Italia) thực hiện chương trình thử nghiệm Ecopass, trong đó phương tiện có chuẩn xả khí thải thấp phải trả phí, những phương tiện dùng nhiên liệu thay thế và phương tiện dùng nhiên liệu truyền thống nhưng tuân thủ tiêu chuẩn khí thải Euro 4 được miễn phí. Chương trình này được mở rộng đến tháng 1/2012, rồi sau đó được thay thế bằng chương trình thu phí tắc đường mang tên Khu vực C.

Nhiều thành phố lớn khác trên thế giới không thu phí đánh đồng các phương tiện như ở Việt Nam, mà đề xuất áp dụng thu phí tắc đường trên từng phương tiện cụ thể để giảm ùn tắc giao thông và có nguồn tiền nâng cấp, bảo dưỡng đường sá. Tuy nhiên, việc áp dụng chính sách này rất khó vì đa số vấp phải sự phản đối gay gắt của người dân.

Theo Giao Thong Van Tai – Hồng Lam