Di dời cảng Sài Gòn: Tiến thoái lưỡng nan

Theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ, việc di dời hệ thống cảng trong khu vực nội đô TP.HCM phải được thực hiện xong trước năm 2010. Nhưng đến nay đã quá 2 năm mà việc di dời cảng vẫn còn bế tắc. Cảng đợi đường, đường đợi vốn là thực trạng hiện nay.

Cảng, đường chờ quy hoạch

Các cảng di dời ra khỏi nội đô TP.HCM theo chủ trương của Chính phủ bao gồm Tân Cảng Sài Gòn, Nhà máy đóng tàu Ba Son và khu cảng Nhà Rồng – Khánh Hội thuộc cảng Sài Gòn. Nhưng đến nay mới chỉ có Tân Cảng đã hoàn thành việc di dời cảng vào năm 2008 về Cát Lái (Q.2) và đã xây dựng thêm cảng mới ở sông Cái Mép – Thị Vải.

Khu cảng Nhà Rồng Khánh Hội thuộc Cảng Sài Gòn

Nhà máy Đóng tàu Ba Son đang thực hiện đền bù giải tỏa mặt bằng để xây dựng nhà máy mới ở Bà Rịa – Vũng Tàu. Riêng cảng Sài Gòn, đã tiến hành xây dựng cảng mới là cảng Sài Gòn – Hiệp Phước (huyện Nhà Bè) với diện tích 100ha, có công suất xếp dỡ 18 triệu tấn hàng hóa. Giai đoạn 1 dự án có diện tích 39ha với 800m cầu tàu, 2 bến phao, hệ thống kho bãi container, bãi hàng tổng hợp… Đến tháng 1/2012, dự án xây dựng cảng Sài Gòn – Hiệp Phước đã hoàn thành 38% khối lương của toàn bộ dự án. Các hạng mục đã hoàn thành và các thiết bị đã lắp đặt gồm: cầu tàu số 3 (200m), 2 bến phao, 3 cẩu vạn năng, 6 gàu ngoạm, 3 phễu. Hiện dự án đã ngưng thi công toàn bộ các hạng mục vì chưa thu xếp được vốn đầu tư.

Để có tiền thực hiện việc di dời, UBND TPHCM đã cho cảng Sài Gòn chủ trương kêu gọi vốn đầu tư từ việc chuyển đổi công năng của khu Nhà Rồng – Khánh Hội. Tuy nhiên, để kêu gọi được các nhà đầu tư thì phải có quy hoạch 1/2000. Tuy nhiên, đã 3 năm nay, Sở Quy hoạch – Kiến trúc TP. HCM vẫn chưa cho ra được bản quy hoạch này.

Muốn di dời cảng thì phải có tiền đầu tư, muốn kêu gọi nhà đầu tư thì phải có quy hoạch. Cái vòng luẩn quẩn này đã khiến cho việc di dời hệ thống cảng ra khỏi khu vực nội đô thành phố tiến thoái lưỡng nan. Ngay cả khi cảng Sài Gòn – Hiệp Phước đã hoàn thành giai đoạn 1 nhưng tuyến đường D3 dài 2,3km để vào cảng gần 2 năm nay vẫn chưa thực hiện xong vì thiếu vốn.

Phân kỳ đầu tư

Trước tình hình khó khăn về tài chính trong việc đầu tư xây dựng, cũng như chưa có đường vào cảng mới, ông Lê Công Minh, Chủ tịch Hội đồng thành viên Cảng Sài Gòn cho biết, sẽ phân kỳ đầu tư để phù hợp với tình hình tài chính của đơn vị. Trước mắt, để tránh lãng phí vốn đầu tư, dự kiến sẽ công bố đưa vào khai thác tạm 200m cầu tàu và 2 bến phao tại cảng Sài Gòn – Hiệp Phước vào quý III/2012. Giai đoạn từ nay đến 2015 sẽ hoàn tất các hạng mục công trình chưa hoàn thiện, điều chuyển dần các thiết bị hiện có từ cảng Nhà Rồng – Khánh Hội để khai thác 600m cầu tàu đang xây dựng.

Giai đoạn đến 2020 sẽ hoàn tất toàn bộ dự án với 800m cầu, kho, bãi…đưa vào khai thác đồng bộ với đường D3. Riêng việc đầu tư tuyến đường D3, với tổng mức đầu tư 259 tỷ đồng, UBND TPHCM đã giao cho cảng Sài Gòn thực hiện từ cuối năm 2011 và sẽ hoàn vốn từ nguồn chuyển đổi công năng cảng Nhà Rồng – Khánh Hội. Tuy nhiên, do khó khăn về tài chính nên cảng Sài Gòn đang đề nghị Bộ Tài chính xem xét cho ứng vốn ngân sách, nhưng đến nay vẫn chưa có phản hồi.

Nhiều chuyên gia cảnh báo, việc chậm di dời cảng Sài Gòn ra khỏi khu vực nội đô ngày nào thì sẽ gây bất lợi cho TPHCM ngày đó. Hiện nay hệ thống cảng trên khu vực Cái Mép – Thị Vải đang hoàn thành, một số cảng đã đi vào hoạt động và đã có nhiều tàu quốc tế cập cảng. Vì vậy nếu cảng Sài Gòn – Hiệp Phước không sớm đi vào hoạt động thì nguy cơ mất khách hàng là điều khó tránh khỏi.

Phan Tư
Theo Giaothongvantai