Quản lý vận tải đường bộ theo hướng phát triển bền vững

Sau thời kì phát triển nóng của nền kinh tế kéo theo sự phát triển nóng của vận tải đường bộ, nay quản lý nhà nước về vận tải đang hướng mạnh tới phát triển bền vững ngành nghề kinh tế này: Tập trung  cho mục tiêu giảm thiểu TNGT và nâng cao chất lượng dịch vụ.

Tăng trưởng nóng

Để phục vụ phát triển KT-XH đất nước thời gian qua, vận tải ôtô gia tăng cực mạnh cả về số lượng và chủng loại, đảm nhiệm tới 80% lưu lượng vận chuyển hàng hóa và hành khách. Trong năm 2011, cả nước đăng kí mới tới gần 200.000 ôtô, gần 3 triệu môtô. Hiện cả nước có gần 2 triệu ôtô, trên 33 triệu môtô. Trong đo, có trên 200.000 xe ôtô kinh doanh vận tải hàng hóa; trên 1.500 doanh nghiệp và HTX kinh doanh vận tải hành khách theo tuyến cố định, xe buýt, xe taxi và hàng ngàn hộ cá thể kinh doanh vận chuyển hành khách theo hợp đồng với khoảng 115.000 phương tiện.

Mật độ phương tiện gia tăng lớn trên nhiều tuyến đường. Ảnh: Quốc Tuấn

Do phát triển nóng, công tác quản lý phương tiện tại các đơn vị vận tải còn nhiều khiếm khuyết. Theo Tổng cục ĐBVN, nhiều đơn vị vận tải không quản lý được phương tiện trong quá trình hoạt động cũng như tình trạng kỹ thuật của phương tiện. Công tác quản lý lái xe, nhân viên phục vụ trên xe ở nhiều đơn vị chỉ mang tính hình thức.

Đơn vị không trực tiếp tuyển chọn, quản lý, giáo dục, phát hiện và xử lý các vi phạm của lái xe và nhân viên phục vụ trên xe. Nhiều đơn vị vận tải chưa thiết lập được quy trình tiếp nhận, giải quyết các ý kiến phản ánh, khiếu nại của hành khách. Bộ phận theo dõi, quản lý các điều kiện về an toàn giao thông ở nhiều đơn vị vận tải vẫn mang tính hình thức, chưa hoạt động thực chất. Nhiều doanh nghiệp không bố trí cán bộ, không có hệ thống sổ sách, biểu mẫu để tập hợp, phân tích các dữ liệu về ATGT và chất lượng dịch vụ, do đó không phát hiện và giải quyết được kịp thời các vấn đề còn tồn tại.

Bên cạnh đó, mật độ phương tiện gia tăng lớn trên tất cả các tuyến đường bộ. Lưu lượng và tải trọng xe tham gia giao thông đã vượt quá xa lưu lượng và tải trọng thiết kế của đường, kéo theo các vấn đề như xung đột, ùn tắc, TNGT, hư hỏng kết cấu HTGT. Khảo sát của Tổng cục ĐBVN cho thấy: đoạn QL1 qua cầu Bến Thủy, cầu Nông Tiến QL37, QL25 (TP Tuy Hòa)… mật độ phương tiện năm sau so với năm trước gia tăng từ 60 – 80%.

Đáp ứng nhu cầu phát triển của nền kinh tế, kinh doanh vận tải ôtô được xã hội hóa mạnh mẽ. Công tác quản lý nhà nước về vận tải ôtô cũng bắt đầu được quản lý theo pháp luật với sự ra đời của Luật GTĐB có hiệu lực từ đầu năm 2002, đặc biệt là từ khi Luật Giao thông đường bộ năm 2008 được ban hành. Tuy nhiên, theo nhận định của Tổng cục ĐBVN: Đến nay công tác này nhìn chung vẫn còn nhiều bất cập, yếu kém, chưa theo kịp với sự phát triển nóng của vận tải.

Lượng phải chuyển thành chất

Theo ông Nguyễn Văn Quyền – Phó Tổng cục trưởng Tổng cục ĐBVN: Vận tải ôtô rất cần quan tâm đến chất lượng, doanh nghiệp vận tải phải hướng đến quản lý hiện đại nhằm làm tăng giá trị gia tăng. Quản lý nhà nước về vận tải cũng đang hướng đến ràng buộc pháp lý mạnh mẽ hơn các doanh nghiệp về trách nhiệm với ATGT và chất lượng dịch vụ.

Với các doanh nghiệp vận tải ôtô, đa số đang phát triển theo chiều rộng, chỉ giải quyết được vấn đề công ăn việc làm, giá trị gia tăng, tích lũy rất thấp. 80% doanh nghiệp vận tải có quy mô rất nhỏ dưới 10 đầu xe/doanh nghiệp. Các doanh nghiệp này sẽ phải tổ chức, sắp xếp lại theo đúng quy luật tích tụ tập trung tư bản, quy mô doanh nghiệp phải lớn hơn để có thể áp dụng quản lý hiện đại. Sự cạnh tranh trong vận tải ôtô hiện nay không chỉ dừng ở cạnh tranh với nhau mà phải hướng đến cạnh tranh với các loại hình vận tải khác và cạnh tranh với doanh nghiệp vận tải ôtô nước ngoài sẽ vào Việt Nam tới đây khi kí kết các Hiệp định vận tải đường bộ.

Quản lý nhà nước về vận tải, cần phải tập trung vào công tác kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm sau khi cấp phép; Đổi mới phương pháp quản lý; Tăng cường lực lượng cán bộ quản lý về vận tải ở nhiều Sở GTVT…

Hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý vận tải sẽ phải được tiếp tục hoàn thiện, có tính ổn định lâu dài, hướng tới tính rõ ràng, minh bạch và tính khả thi cao. Đặc biệt, trong đó, các quy định về an toàn giao thông và chất lượng dịch vụ vận tải tại các văn bản quy phạm pháp luật phải được quy định chi tiết, cụ thể, được lượng hóa. Quy định về quy trình quản lý an toàn giao thông và chất lượng dịch vụ vận tải để có thể áp dụng thống nhất trong các doanh nghiệp vận tải ôtô trên toàn quốc sẽ được ban hành thời gian tới đây.

Theo Giaothongvantai – Phương Anh