Việt Nam sẽ trở thành tâm điểm giao dịch quốc tế

Hội chợ triển lãm (HCTL) là kênh kết nối kinh doanh với hệ thống toàn cầu rất hiệu quả, nhưng hiện trạng yếu kém của hạ tầng đã làm hạn chế sự vươn mình của các nhà tổ chức hội chợ triển lãm trong nước và trao cơ hội cho doanh nghiệp nước ngoài thâm nhập thị trường dịch vụ đầy tiềm năng này.

Tụt hậu cả thập kỷ

Hạ tầng yếu đang là nút thắt đối với ngành hội chợ triển lãm có nhu cầu phát triển mạnh. Vẫn ở Hà Nội, các nhà tổ chức không thể kiếm đâu ra địa điểm bố trí tập trung 300 gian hàng, mà bắt buộc phải phân tán thành nhiều khu. Tầng 1, nhà A1 Triển lãm Giảng Võ chỉ bố trí được 180 gian hàng. Triển lãm Nông nghiệp dù mới xây vài năm cũng chỉ bố trí được 200 gian hàng. Diện tích trưng bày nhỏ là bất lợi, khiến cho công tác tổ chức chắp vá và ảnh hưởng tới chất lượng dịch vụ.

Tại một số địa phương được coi là có tiềm năng về HCTL cũng thấy thực tế tương tự và ở mức còn kém hơn. Đà Nẵng có khu triển lãm mới xây được vài năm nhưng cũng bộc lộ nhiều hạn chế, ví dụ không có hệ thống điều hòa, do đó cũng chỉ để phục vụ nhu cầu địa phương, cao hơn một chút là quy mô vùng. Hải Phòng có khu nhà cánh buồm dù ấn tượng nhưng không đảm bảo tổ chức một hội chợ tiêu chuẩn…

Chất lượng hạ tầng đã tác động rất rõ tới hoạt động HCTL. Từ năm 2001 trở về trước, Hà Nội là “đất” của hội chợ nhưng từ năm 2002 trở lại đây thì TP. Hồ Chí Minh lại thế chỗ nhờ có nhiều sự lựa chọn về địa điểm tổ chức bên cạnh yếu tố là thị trường thương mại lớn nhất nước. Tuy vậy, địa điểm số một là Trung tâm hội chợ triển lãm Sài Gòn khai trương năm 2007, được đánh giá tốt nhất Việt Nam hiện nay với năng lực 400 – 500 gian hàng, cũng chỉ đáp ứng được một phần nhu cầu.

“Gia công dịch vụ”

Ngành HCTL Việt Nam có rất nhiều tiềm năng và đang vào giai đoạn sàng lọc trong khi áp lực cạnh tranh ngày càng lớn với việc các nhà tổ chức nước ngoài vào Việt Nam ngày càng nhiều. Họ chiếm ưu thế trong các sự kiện mang tính quốc tế và chuyên ngành.

Ngoài ra, sự phát triển đa dạng và thuận tiện với chi phí thấp, các công cụ giao thương đã tác động mạnh đến HCTL, đòi hỏi nhà tổ chức phải tạo ra giá trị mới. Ông Nguyễn Văn Ngân – Tổng Giám đốc Vietfair – cho rằng: “Ngành HCTL Việt Nam có thay đổi cũng rất khó vì tắc ở hạ tầng yếu dù rằng năng lực nhà tổ chức là quyết định. Hạ tầng tốt tạo không gian cho nhà tổ chức vươn lên”.

Hệ quả từ hạ tầng yếu, kém là chất lượng dịch vụ kém, không thuận tiện, chi phí cao. Ở TP. Hồ Chí Minh, một gian hàng tiêu chuẩn trong nhà bao gồm giá thuê và chi phí dàn dựng lên tới gần 9 triệu đồng, trong khi nhà tổ chức chỉ thu được từ doanh nghiệp 10 triệu đồng và còn nhiều chi phí khác. Nhiều năm qua, phí thuê gian hàng vẫn “dậm chân tại chỗ”. Bởi vậy, nhà tổ chức cầm chắc lỗ nếu không thu hút được khách hàng nước ngoài.

Không chỉ vậy, thực tế này đã vô tình tạo ra lợi thế cho nhà tổ chức nước ngoài bởi họ có thể lôi kéo được số lượng lớn khách hàng nước ngoài vào có phí thuê gian hàng cao hơn. Hiện tại chỉ một số rất ít nhà tổ chức Việt Nam có năng lực này. Việt Nam có tiềm năng trở thành trung tâm HCTL khu vực nhưng phần bánh lớn có xu hướng thuộc về nhà tổ chức nước ngoài.

Hệ quả tiếp theo là các nhà tổ chức Việt Nam trở thành nhà “gia công dịch vụ” giá trị thấp (xin giấy phép, dịch vụ hỗ trợ…) cho nhà tổ chức nước ngoài. Điều này lý giải tại sao gần đây, nhà tổ chức nước ngoài liên tục thay đối tác Việt Nam, ai chào giá “gia công” thấp hơn thì họ chọn. Bên cạnh đó phải kể đến tình trạng bất hợp tác, cạnh tranh không lành mạnh giữa các doanh nghiệp HCTL Việt Nam và nhà tổ chức nước ngoài thừa cơ ép giá.

Cần đến công cụ của Nhà nước

Dù chưa thể so với Thái Lan, Singapore, Trung Quốc, Hàn Quốc nhưng ngành HCTL Việt Nam đã có nhiều phát triển, vượt trên Philippines, Indonesia, đóng góp nhiều cho phát triển kinh tế với tổng giá trị hợp đồng kinh tế được ký trong các HCTL trong và ngoài nước lên tới vài tỷ USD mỗi năm.

Giá trị lớn hơn nhưng không đo đếm được mà HCTL mang lại là giúp kết nối nền kinh tế và doanh nghiệp với hệ thống kinh doanh quốc tế, quảng bá và xây dựng thương hiệu Việt Nam trên thế giới. Nếu xây dựng được ngành HCTL tầm vóc khu vực, Việt Nam có thể trở thành tâm điểm giao dịch quốc tế.

Bước đầu tiên để HCTL Việt Nam vươn tầm là phải có hạ tầng tốt, xây dựng những khu triển lãm tầm vóc khu vực. Điều đó cần đổi mới nhận thức từ cơ quan Nhà nước đến các đơn vị quản lý khai thác mặt bằng HCTL. Xã hội hóa đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng là chủ trương đúng nhưng không phải tất cả lĩnh vực. Mặt bằng cho HCTL hiện không được các nhà đầu tư thiết tha vì vốn thì lớn mà khả năng thu hồi lại chậm.

Đặt một phép tính sẽ cho thấy: Một gian hàng tiêu chuẩn 3×3 m2 chỉ thu được 10 triệu đồng (tương đương 500 USD) và sự kiện không phải lúc nào cũng có nhiều, trong khi văn phòng cho thuê dễ dàng thu đều đặn mỗi tháng 30 – 40 USD/m2.

Thực tế đó thực sự cần có vai trò trực tiếp hoặc gián tiếp của Nhà nước trong đầu tư và quản lý để thực sự tạo cú hích cho xây dựng hạ tầng HCTL và đảm bảo lợi ích chung. Hạ tầng cho HCTL cần được coi là công cụ quan trọng hỗ trợ cho xúc tiến thương mại, thúc đẩy xuất khẩu, phục vụ cho lợi ích quốc gia.

Doanh Chính
Báo Công Thương Điện Tử