Hành lang Đông Bắc được khai thông lại nhờ tan băng Bắc cực

Sự kiện trên cho thấy, tuyến đường vận tải dân dụng giữa châu Á và châu Âu bị lãng quên từ nay sẽ trở thành đường hàng hải thương mại đầu tiên đi qua dải ven biển Bắc cực vốn đầy rẫy những nguy hiểm khôn lường. Beluga, công ty vận tải vừa tổ chức chuyến đi, trong một tuyên bố cho biết “tất cả chúng tôi rất tự hào khi đã di chuyển thành công qua Hành lang Đông Bắc huyền thoại”.

Rất nhiều người đã thử đi qua con đường trên. Trong nhiều thế kỷ, các thủy thủ đã tìm kiếm con đường tắt giữa Đại Tây Dương và Thái Bình Dương thông qua vùng nước đóng băng ngoài khơi phía bắc bờ biển của nước Nga. Được biết đến dưới tên gọi Tuyến đường biển Bắc, hành lang này bắt đầu từ Siberia tới eo biển Bering, đã hứa hẹn là một tuyến đường biển ngắn thời gian giữa châu Âu và châu Á đối với bất cứ ai có thể đi qua nó. Nhưng bị đóng băng trong mùa đông và rất khắc nghiệt trong mùa hè vì các tảng băng trôi nên con đường vẫn không thể sử dụng được. Tình trạng trái đất nóng lên đã làm thay đổi tình hình. “Hành lang Đông bắc đã thay đổi theo chiều hướng tốt hơn, phù hợp với hoạt động giao thông biển và sẽ có rất nhiều tiềm năng thương mại”, ông Niels Stolberg, Giám đốc điều hành của Beluga đã viết như vậy trong một email gửi cho Tạp chí Time.

Khởi hành từ Hàn Quốc tới Hà Lan qua Hành lang Đông Bắc có thể tiết kiệm được 5.500 km quãng đường và thời gian mười ngày so với khoảng cách 20.000km nếu đi theo tuyến đường truyền thống qua kênh đào Suez. Các tuyến đường khác thậm chí có thể rút ngắn nhiều thời gian hơn. Đối với Beluga, các chuyến đi nhanh hơn và giảm chi phí nhiên liệu hơn đã tiết kiệm được cho công ty khoảng 300.000 đôla mỗi chuyến. Công ty có kế hoạch đưa những tàu lớn hơn đi qua hành lang này vào mùa hè tới và dự đoán sẽ tiết kiệm được khoảng 600.000 đô la mỗi chuyến đi.

Việc tan băng ở Bắc cực thực tế lại giúp cho thương mại? Mặc dù Beluga phấn khởi về thành công của chuyến đi nhưng lợi ích của Hành lang Đông Bắc có thể không đồng đều như tình trạng băng ở Bắc cực. Cho dù có sự ấm lên của trái đất thì tuyến đường này cũng chỉ có thể sử dụng được trong vài tháng mùa hè, còn sau đó để lưu thông được thì cần phải sử dụng hàng chục nghìn đô la để thuê các tàu phá băng của Nga mở đường. Còn nữa, các tàu chở hàng tự thân chúng phải là loại “tàu phá băng”: phải được đóng thêm một lớp thép dày, chi phí thêm khoảng 15% so với tàu thường. Jamar Zaman, một giám đốc ở công ty tư vấn vận tải biển Drewry có trụ sở ở London nói: “Trong khi có khoảng 10% lượng tàu buôn của thế giới đang nhàn rỗi vì suy thoái kinh tế và một loạt các tàu mới đang sắp được hạ thủy trong vài năm tới nhưng tôi không thấy các hợp đồng (đóng tàu) đang được thực hiện để nhanh chóng đóng các tàu khỏe hơn”.

Nhưng, sẽ có một trở ngại về việc không dự đoán được băng tan. Điều này có thể không là vấn đế đối với các hãng tàu chở hàng rời, hàng khô, hàng hóa nhạy cảm với thời gian ngắn như phân bón từ Na Uy tới Trung Quốc. Nhưng đối với “các hãng tàu vận tải chạy chuyên tuyến, như các chuyến hàng container cần phải đến đúng ngày thì không thể đi qua tuyến Hành lang Đông Bắc này, thậm chí cả trong tháng Tám và tháng Mười hai”, ông Laes Lykke Ragner, một chuyên gia về hành lang ở Viện Nansen Fridtjof, chuyên về nghiên cứu môi trường và năng lượng, nói.

Sự thật thì Nga là nước hưởng lợi nhiều nhất khi có bất cứ sự khai thông nào của hành lang này. Trong khi các tàu của Beluga đã khởi hành đi Hà Lan thì chuyến đi đầu tiên của tàu Nga đã giao 9.000 tấn hàng hóa cho một nhà máy điện ở Siberia. Điều này cho thấy dấu hiệu của sự tăng trưởng tiềm năng về vận tải biển trong khu vực. Với nhận thức Bắc cực của Nga chứa nhiều dầu hỏa, khí đốt và nhiều tài nguyên khác, “Bạn sẽ thấy sự phát triển thương mại đến và đi từ Siberia trong bối cảnh Nga xây dựng các tổ hợp cảng, các vị trí công nghiệp nặng dọc theo bờ biển và các cơ sở thăm dò và khai thác dầu khí”, ông Craig Eason, biên tập kỹ thuật của Tạp chí Hàng hải Lloyd’s list nói.