Cái Mép Thị Vải – Cơ hội đến không thể không nắm bắt

Đầu tháng 3-2017, khi các liên minh hàng hải 2M, Ocean Alliance và THE Alliance hoàn tất công bố mạng lưới dịch vụ vận tải container trên toàn thế giới kể từ tháng 4-2017, thì cái tên Cái Mép – Thị Vải được nhắc đến trong ngành vận chuyển container quốc tế.

Số chuyến dịch vụ hàng tuần mà các liên minh này khai thác tại CM-TV đã tăng từ 12 chuyến lên 13 chuyến, với 11 chuyến dịch vụ kết nối CM-TV với thị trường Bắc Mỹ và hai chuyến kết nối với châu Âu.

Không dừng lại ở đó, sự kiện Cảng Quốc tế Cái Mép (CMIT) đón tàu Margrethe Maersk có sức chở 18.300 TEU vào cuối tháng 2 vừa qua cũng sẽ mở đường cho liên minh 2M (bao gồm hai hãng tàu lớn nhất thế giới là Maersk và MSC) đưa thêm tàu đi châu Âu vào làm hàng tại CM-TV trong năm 2017 này, qua đó tiếp tục làm cho CM-TV trở nên bận rộn hơn.

Đáng lưu ý là, nếu tính trên số lượng chuyến dịch vụ sử dụng tàu mẹ, CM-TV sẽ trở thành cảng biển tấp nập thứ hai trong khu vực Đông Nam Á, chỉ xếp sau Singapore. CM-TV vượt qua các cảng khác có thâm niên khai thác và có sản lượng lớn hơn trong khu vực như Tanjung Pelepas, Port Kelang (Malaysia), Laem Chabang (Thái Lan), thậm chí còn vượt qua các cảng khác ở khu vực Đông Bắc Á như Đại Liên (Trung Quốc), Tokyo, Yokohama (Nhật Bản), Đài Bắc (Đài Loan). Như vậy CM-TV đã thực sự trở thành sự lựa chọn hàng đầu của các hãng tàu lớn nhất thế giới.

Thế nhưng, nếu nhìn vào thực trạng của CM-TV hiện tại, thì với vị thế mà CM-TV đạt được, chúng ta không chỉ thấy một bức tranh màu hồng.

Nếu thủ tục liên quan đến hàng trung chuyển được cải thiện, cộng với những chính sách liên quan đến cảng phí và giá dịch vụ làm hàng trung chuyển được điều chỉnh theo hướng khuyến khích hơn, CM-TV có thể hướng đến việc trở thành một cảng cửa ngõ của khu vực.

Mặc dù số chuyến dịch vụ tăng cao tại CM-TV, nhưng thực tế các chuyến dịch vụ này chỉ tập trung vào đúng ba cảng container tại khu vực là Cảng Quốc tế Tân Cảng – Cái Mép (TCIT, với 890 mét cầu cảng), Cảng Quốc tế Cái Mép (CMIT) và Cảng Tân Cảng – Cái Mép – Thị Vải (TCTT), cả hai cảng CMIT và TCTT đều có 600 mét cầu cảng. Trong các chuyến dịch vụ sử dụng tàu mẹ thì thường các tàu có chiều dài trên 300 mét. Như vậy, chỉ một mình cảng TCIT là có khả năng đón được cả hai chuyến tàu mẹ cùng lúc, các cảng còn lại sẽ bị hạn chế phần nào năng lực khai thác do hạn chế chiều dài cầu tàu. Còn các cảng như Cảng Quốc tế SP-PSA, Cảng Quốc tế Sài Gòn Việt Nam (SITV), Cảng Quốc tế Sài Gòn-SSA (SSIT) vẫn ở trong tình trạng thừa công suất vì vẫn không đón được chuyến tàu container nào.

Do năng lực không đồng đều, các cảng trong khu vực CM-TV sẽ đón số chuyến dịch vụ khác nhau, TCIT là cảng sẽ đón nhiều chuyến nhất với tám chuyến. Điều này tạo sức ép khá lớn về chất lượng dịch vụ lên cảng TCIT, vì trong các mùa hàng hóa tăng cao trước đây, tình trạng cầu bến căng thẳng tại các cảng và ICD trong khu vực TPHCM đã ảnh hưởng đến tiến độ giao nhận hàng hóa tại các cảng ở CM-TV. Trong năm 2017, do chưa có thêm một ICD mới nào trong khu vực đi vào hoạt động, cộng với việc các ICD tại khu vực Trường Thọ (Thủ Đức, TPHCM) không thể tăng cường công suất khai thác do chờ di dời, thì câu chuyện vận chuyển hàng hóa phục vụ cho các cảng ở CM-TV được dự đoán sẽ tiếp tục căng thẳng.

Bên cạnh đó, cần nhìn nhận rằng mặc dù số chuyến dịch vụ tại CM-TV là cao, nhưng CM-TV lại chưa thể trở thành một trung tâm trung chuyển hàng hóa cho khu vực. Điều này thể hiện khá rõ qua việc sản lượng thông qua của CM-TV là khá thấp so với các cảng trung chuyển trong khu vực Đông Nam Á (chỉ bằng một phần tư so với cảng Tanjung Pelepas). Điều này cũng khá dễ hiểu, do cảng CM-TV hiện chỉ là một cảng cửa ngõ, và các chuyến tàu mẹ tại CM-TV kéo theo rất ít lượng tàu feeder đến làm hàng trung chuyển. Theo công bố của Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn, Cảng TCIT – cảng có sản lượng cao nhất và nhiều chuyến dịch vụ nhất tại CM-TV, có tỷ lệ hàng trung chuyển là 8,5%, khá thấp so với Singapore (trên 75%) và các cảng ở Malaysia (từ 50% đến 75%).

Tháng 11-2016, Hiệp hội Cảng biển Việt Nam đã gửi Công văn 38/VPA-CT đến Văn phòng Chính phủ và Bộ Tài chính để kiến nghị tháo gỡ vướng mắc liên quan đến hoạt động trung chuyển container tại khu vực CM-TV. Công văn nêu đích danh Nghị định 08/2015/NĐ-CP (quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Hải quan về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan) là trở ngại cho hoạt động trung chuyển. Công văn 38 là một trong nỗ lực gần nhất, và không phải là duy nhất, từ phía các hiệp hội và doanh nghiệp trong ngành kiến nghị lên các cấp về vướng mắc gây ra từ Nghị định 08.

Điều 44 của Nghị định 08/2015/NĐ-CP quy định “Hàng hóa trung chuyển là hàng hóa từ nước ngoài đưa vào khu vực trung chuyển, sau đó được đưa ra nước ngoài trực tiếp từ khu vực trung chuyển này; không được vận chuyển trong lãnh thổ Việt Nam để xuất khẩu qua cửa khẩu khác”. Quy định này ngăn cản hàng hóa nước ngoài được vận chuyển qua lại giữa các cảng biển quốc tế trong lãnh thổ Việt Nam để được trung chuyển sang nước khác. Ví dụ, với trường hợp CM-TV, container từ nước ngoài được hạ ở cảng SITV sẽ không được chuyển sang cảng TCTT để thực hiện trung chuyển do hai cảng này ở hai cửa khẩu khác nhau.

Ngày 18-3 vừa qua, tại Công văn số 2531/VPCP-KTTH, Phó thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng đã đồng ý với đề nghị của Bộ Tài chính cho phép thí điểm hàng hóa trung chuyển được vận chuyển giữa các cảng biển quốc tế có khu vực trung chuyển áp dụng cho cụm cảng khu vực TPHCM và Cái Mép – Thị Vải để xuất khẩu, đồng thời khẩn trương nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Nghị định 08/2015/NĐ-CP.

Lượng tàu mẹ đến CM-TV tăng trong thời gian tới là cơ hội mà các cơ quan chức năng không thể không nắm bắt. Nếu thủ tục liên quan đến hàng trung chuyển được cải thiện, cộng với những chính sách liên quan đến cảng phí và giá dịch vụ làm hàng trung chuyển được điều chỉnh theo hướng khuyến khích hơn, CM-TV có thể hướng đến việc trở thành một cảng cửa ngõ của khu vực, thu hút được lượng hàng hóa từ các nước Thái Lan, Campuchia, Philippines đến trung chuyển tại đây, cải thiện tình trạng thừa công suất, tối ưu hóa mức độ sử dụng luồng CM-TV, tạo thêm nguồn thu cho các cảng. Ngược lại, nếu lượng hàng không tăng như mong muốn của các hãng tàu, họ sẽ rút tàu khỏi CM-TV như đã thực hiện trong giai đoạn 2012.

Theo VNPress.vn