Thu hẹp quy mô đội tàu biển

Ngay cả các tuyến nội địa, đội tàu biển Việt Nam cũng đang phải đối mặt với sự cạnh tranh quyết liệt từ các hãng tàu nước ngoài

Mục tiêu “khiêm tốn”

Ông Nguyễn Mạnh Ứng – Phó Tổng giám đốc CTCP Tư vấn thiết kế cảng – kỹ thuật biển (Portcoast) – đơn vị được Cục Hàng hải Việt Nam giao lập Đề án rà soát, điều chỉnh Quy hoạch Phát triển vận tải biển Việt Nam đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 cho biết, khối lượng hàng hóa có nhu cầu vận tại biển của Việt Nam không nhỏ, xấp xỉ 500 triệu tấn vào năm 2020. Tuy nhiên, trong số này, thị phần đội tàu biển Việt Nam chỉ nên trông cậy vào hàng than, quặng xuất với khối lượng nhỏ trên tuyến biển gần. Thị trường chính tập trung vận tải trên tuyến biển cung ứng cho tiêu thụ nội địa; sản phẩm dầu tiêu thụ trong nước và một phần dầu thô từ mỏ Bạch Hổ cung ứng cho Nhà máy Dung Quất. Đối với hàng tổng hợp, container, đội tàu biển Việt Nam khó chen chân vào tuyến biển xa và trung nhất là trong giai đoạn thừa tàu, thiếu hàng như hiện nay.

“Ngay cả trên tuyến nội địa, áp lực cạnh tranh của các hãng tàu lớn nước ngoài cũng đang làm giảm dần thị phần vận tải của đội tàu nội” – ông Ứng khẳng định.

Theo Portcoast, mục tiêu phát triển vận tải biển đặt ra lần này về cơ bản “khiêm tốn” hơn nhiều so với Quy hoạch đã được phê duyệt. Cụ thể, đến năm 2015, khối lượng hàng hóa mà đội tàu VN đảm nhận vào khoảng 85-91 triệu tấn. Đến năm 2020, 2025 và 2030, con số dự báo tương ứng là 140 -152 triệu tấn; 182-204 triệu tấn và 237- 270 triệu tấn.

Cùng với đó, sẽ phát triển đội tàu Việt Nam theo hướng hiện đại, chú trọng phát triển các loại tàu chuyên dùng (container, hàng rời, dầu) và tàu trọng tải lớn; từng bước trẻ hóa đội tàu biển Việt Nam. Quy mô đội tàu đến năm 2020 có tổng trọng tải 6,8 – 7,5 triệu DWT.

Trước câu hỏi của Hiệp hội Chủ tàu “nếu đặt các chỉ tiêu thấp hơn hiện nay liệu có phù hợp với mục tiêu đã xác định trong chiến lược biển hay không?”, ông Ứng cho rằng quy mô này phù hợp với xu thế cũng như thực trạng hoạt động của ngành nhằm đảm bảo mục tiêu nâng cao chất lượng và hiệu quả kinh doanh.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Ngọc Huệ – Phó Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật Cảng – Đường thủy – Thềm lục địa VN cho rằng, quy mô đội tàu đến năm 2015 so với hiện tại giảm từ 1,3-1,8 triệu DWT mà tư vấn đưa ra là tương đối phù hợp. Trong điều kiện hiện nay, vận chuyển hàng hóa bằng đường biển với cước phí thấp, kinh doanh thua lỗ thì giải pháp bán các tàu già và khai thác không hiệu quả là cần thiết.

Ông Ứng khuyến cáo giai đoạn trước mắt, vận tải biển Việt Nam cần tập trung khai thác tối đa lợi thế trên tuyến vận tải trong nước, tuyến biển gần đối với loại hàng truyền thống. Ông cũng khẳng định cần lấy mục tiêu tái cơ cấu đội tàu làm trọng tâm, từng bước nâng dần hiệu quả hoạt động vận tải, tạo cơ sở để phát triển trong giai đoạn sau. Mặc dù quy mô đã được thu hẹp nhưng theo Portcoast vẫn cần khoảng 965 – 1.481 triệu USD đầu tư vào đội tàu từ nay đến năm 2020.

Cũng theo đơn vị tư vấn, cần khuyến khích mọi thành phần kinh tế bao gồm cả các tổ chức nước ngoài đầu tư phát triển đội tàu biển VN. Song song với đó, cần cơ chế, chính sách hỗ trợ thích hợp, đồng bộ để đầu tư phát triển và hiện đại hóa đội tàu treo cờ quốc gia. Ngoài ra, cần xác định điều kiện, hàng rào kỹ thuật cho việc thành lập doanh nghiệp vận tải biển, dịch vụ hàng hải nhằm tạo môi trường thông thoáng, thuận lợi, đảm bảo cạnh tranh lành mạnh, tạo tiền đề tập trung nguồn lực đầu tư hình thành các doanh nghiệp VN đủ năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực vận tải biển và phát huy được mối quan hệ gắn bó giữa đội tàu, cảng biển và hệ thống dịch vụ logistics.